Vrijdag 15 augustus 2025 op het feest van Maria Tenhemelopneming vindt in de Antonius Abtkerk aan de Scheveningseweg 235 een bijzondere eucharistieviering plaats. Bijzonder omdat tijdens de viering door de groep Cantus Modalis La Messe de Nostre Dame wordt uitgevoerd.
De groep Cantus Modalis verleende al eerder medewerking aan een viering in de Antonius Abt namelijk op het feest van Allerheiligen 2024.
Vicaris Van Deelen gaat voor in de viering die om 19.30 uur begint. De groep Cantus Modalis staat onder leiding van Rebecca Stewart.
De mis
La Messe de Nostre Dame is een aan Maria opgedragen mis die uit 1363 stamt. Letterlijk betekent het ‘De Mis van onze Lieve Vrouwe’. Voor zover bekend is dit het oudste voorbeeld van een mis die kan worden toegeschreven aan één componist: Guillaume de Machaut (1300-1377). De mis kenmerkt zich door een hechte eenheid die in oudere missen ontbreekt en maakt gebruik van polyfonie (meerstemmigheid).
De katholieke eredienst kent een bepaalde opeenvolging van gezangen. De vaste onderdelen zijn: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus en Agnus Dei. In La Messe de Nostre Dame lijken de complexe zangpartijen van het Agnus Dei aan te sluiten bij de complexe architectuur van de gotische kathedralen. In het gebouw voegen herhaling, variatie, ritme en lijnenspel zich, net als in La Messe de Nostre Dame, samen tot een structurele eenheid. In vergelijking hiermee is de Romaanse architectuur eenvoudig en eenduidig en kan men hier een gelijkenis in zien met het gregoriaans.
De componist
Guillaume de Machault, moderne spelling Machaut, overleden in Reims op 13 april 1377, was een Franse componist en dichter. Als kanunnik was hij verbonden aan de kapittels van Verdun, Arras en Reims. De geboortedatum van Machault is niet met zekerheid bekend maar in 1337 werd hij kanunnik in Reims, waar hij vanaf 1340 woonde.
Machault is ongetwijfeld de belangrijkste componist van de Ars nova. Hij experimenteerde met gecompliceerde ritmiek en met ingewikkelde modulaties (musica ficta). Hij droeg daarmee bij aan de veranderingen in het toonsysteem die zich in de eeuw na hem zouden voltrekken. Verder was hij, voor zover bekend, de eerste die een volledige mis componeerde. Deze Messe de Nostre Dame is echter een geïsoleerd geval, pas zo’n honderd jaar later zou de traditie van volledige missen op gang komen.
U bent van harte welkom bij deze bijzondere eucharistieviering.
Bron: Wikipedia (mis en componist)
Omslagfoto: Wikimedia, L’Assomption de la Vierge, Charles Le Brun, 1661/1662